Home   >  Het Kasteel
Herrezen uit zijn as: kasteel Nederhemert

Historie van kasteel Nederhemert
Vlak voor de bevrijding in 1945 werd kasteel Nederhemert slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog. De geallieerden wilden de Duitsers uit het kasteel verdrijven en schoten het kapot, waarna het ook nog eens uitbrandde. Behalve het kasteel gingen ook de kunstschatten en het interieur verloren. De familie Van Wassenaer verkocht het kasteel aan de staat. Staatsbosbeheer droeg het op zijn beurt in 1961 op voorspraak van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg aan Geldersche Kasteelen in erfpacht over. Plannen om te restaureren waren er eigenlijk altijd al, maar het vinden van de benodigde financin heeft geduurd tot 2001, toen kasteel Nederhemert een subsidie van 2,5 miljoen kreeg in de eerste Kanjerronde. Vervolgens kreeg het kasteel steun van vele andere sponsoren, waaronder het VSBfonds, dat op advies van de Rijksdienst een genereuze bijdrage gaf.
De geschiedenis van kasteel Nederhemert, dat verscholen in het groen op een eiland in de Maas bij Den Bosch ligt, gaat terug tot circa 1300, toen de woontoren werd gebouwd. Gedurende de Middeleeuwen werden daaraan de ridderzaal, de ronde toren, de keukentoren, de noordvleugel met eetzaal en de traptoren toegevoegd, waardoor een L-vormig geheel ontstond. Deze onderdelen zijn nu gerestaureerd. De voorbouw, die in de negentiende eeuw gebouwd werd en het kasteel zijn neogotische aanzicht gaf, was te zeer vervallen om nog te herstellen en is in 1948 afgebroken. In 1966 stortte de traptoren in, wat leidde tot de plaatsing van een nooddak over het hele complex.
In de jaren zestig en de jaren tachtig is er uitgebreid bouwhistorisch onderzoek gedaan door professor Renaud en Jan Kamphuis, die destijds op het onderwerp afstudeerde. In 1991 discussieerden daartoe uitgenodigde deskundigen over de vraag of het kasteel een rune moest blijven of gerestaureerd kon worden. De uitkomst is duidelijk: er is gekozen voor restauratie, met als referentiepunt de situatie zoals die tot 1814 bestond. Het genoemde bouwhistorische onderzoek vormde de basis voor de restauratie die nu haar voltooiing vindt. Zestig jaar na de noodlottige beschieting is kasteel Nederhemert uit zijn as herrezen.

Herrezen uit zijn as: kasteel Nederhemert
Hij speelde er als kind, maar vanaf deze zomer gaat hij met zijn 21 medewerkers op kasteel Nederhemert kantoor houden. Leo van der Heijden, directeur van Tele-BS en Calvi, vertelt over zijn keuze voor een monumentale werkruimte, die hij gaat delen met vleermuizen, trouwparen en cultuurminnaars.

Hoe is je keuze voor een monumentaal kantoor tot stand gekomen?
"Tien jaar geleden heb ik samen met Hans van Wijhe Tele-BS opgericht. Tele-BS is een consultancy bureau dat met name grote bedrijven adviseert met betrekking tot het inrichten van hun telecommunicatie. Sinds enkele jaren ontwikkelen we onder de naam Calvi ook software voor telecom-management. Toen we begonnen, kozen we voor Pettelaarpark, een gerenommeerd kantorenpark in Den Bosch. We waren al langere tijd aan het rondkijken naar een nieuwe, meer inspirerende werkomgeving. Via mijn compagnon, die lid is van de Geldersche Kasteelen, kwamen we kasteel Nederhemert op het spoor. We hebben een afspraak gemaakt met de stichting en de architect die het restaureerde. Het klikte direct. De inspirerende werkomgeving hadden we gevonden. Daarnaast is het kasteel een belangrijk visitekaartje voor onze relaties."

Was het moeilijk om alle wensen voor het voeren van je bedrijf in het kasteel gestalte te geven?
"We zijn een technologisch geavanceerd bedrijf. Veel kan draadloos. Maar we hebben wel offers gebracht. In Pettelaar hebben we een computerruimte waar wij via het internet diensten aan onze klanten leveren. Zo'n ruimte kunnen we niet realiseren in Nederhemert. Deze dienstverlening onderbrengen in een computercentrum kost veel geld. Daarnaast ligt Nederhemert relatief ver van alle voorzieningen. Daarom hebben we zelfs defibrilatie-apparatuur in huis gehaald, voor de veiligheid van onze bezoekers.
Werken in kasteel Nederhemert brengt toch wat bijzondere dingen met zich mee. Zo delen wij het kasteel met een zeldzame vleermuiskolonie, die in de kelders huist. Daarnaast is het kasteel aangewezen als huis der gemeente. Dat wil zeggen dat er huwelijksvoltrekkingen kunnen plaatsvinden. Tot slot heeft het vanuit zijn  cultuurhistorische waarde een publieksfunctie. Het is van belang dat alle functies goed worden ingericht, zonder overlast voor de kantoorpopulatie in het kasteel. Wij hebben in dit kader goede afspraken gemaakt met Geldersche Kasteelen."

Wat heb je met monumenten?
"Ik woon sinds een jaar of acht zelf in een rijksmonument, een Jugendstil-huis uit 1906. Wij hebben deze woning in twee etappes volledig gerestaureerd. De eerste keer hebben we het interieur aangepakt en onlangs hebben we de restauratie van de buitenkant en het dak afgerond. Daar ken ik de Rijksdienst voor de Monumentenzorg al van."

Hoe is je betrokkenheid bij de restauratie van het kasteel geweest?
Ik heb veel vertrouwen in de architect Walter Kramer. Zijn manier van restaureren en leiding geven spreekt me erg aan. De meeste bouwsporen zijn intact gehouden. Je kunt er prachtig de geschiedenis van het kasteel aan aflezen. Om een beeld te krijgen van het gebruik heb ik een aantal kastelen bezocht. Wat dan direct opvalt, is het verschil tussen hoe men enkele decennia terug en nu een dergelijk object restaureert. De vroegere restauraties hebben een wat hoger Eftelinggehalte.
De inrichting van het kasteel vindt in goed overleg met Walter Kramer en de stichting Geldersche Kasteelen plaats. Geldersche Kasteelen wil het kasteel graag aankleden met objecten uit haar collectie. Zo komen er in de trouwzaal acht unieke portretten van voormalige bewoners van het kasteel. Daar zoek ik contrasten bij. Een kasteel vol kasteelmeubels is niet spannend meer. Ik wil de bezoeker prikkelen. Zo hebben we voor de trouwzaal hele hippe design-stoeltjes gevonden met een doorzichtig perspexonderstel en een barok beklede zitting. Daarnaast is er veel aandacht besteed aan de verlichting, die een mooi contrast vormt met het stoere kasteel."

Hoe kijk je aan tegen de publieksfunctie van het kasteel?
"Laatst stond ik met mijn vrouw te kijken achter het hek, toen een passant liep te mopperen op het feit dat er een kantoor in zou komen. Ik heb wijselijk mijn mond gehouden, maar het is natuurlijk zo dat er veel gemeenschapsgeld in Nederhemert is gestoken. Ik vind dat je in dat kader een verantwoordelijkheid hebt. Zo zijn we bezig met een plan voor het openstellen van het kasteel voor bezichtigingen. Bij de ondertekening van het contract hebben we Geldersche Kasteelen een website over kasteel Nederhemert cadeau gedaan. Vanaf 1 april kun je op
www.kasteelnederhemert.nlhet kasteel virtueel ontdekken. Op die manier willen we iets voor het publiek terugdoen."

Waar komt je enthousiasme voor het kasteel vandaan?
"Al eeuwenlang spreken kastelen, ridders en jonkvrouwen tot de verbeelding van mensen. Dat is voor mij niet anders. Als jongetje kwam ik al op kasteel Nederhemert om in de rune op te gaan in het spel van Floris en Sindala. Ik wil graag dat mensen zich thuis voelen op het kasteel. Vroeger was er een kloof tussen de adel van het kasteel en de gewone mensen. Door het kasteel comfortabel en eigentijds te maken, hoop ik de afstand tussen de huidige bezoeker en het kasteel te verkleinen. Het kasteel blijft natuurlijk wel groots en zijn geschiedenis overweldigend."

Bron: Nieuwsbrief van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg
Door: Els Arends, Senior Communicatiemedewerker

8-4-2005 | Koningin Beatrix opent kasteel in Nederhemert
Koningin Beatrix opent kasteel in Nederhemert
Koningin Beatrix opent vrijdag 15 april kasteel Nederhemert dat compleet is gerestaureerd.
lees verder »
Dit is een layout image